ŞİİR DÜRÜST'ÜN
MUĞLA KOLLEKSİYON BEBEKLERİ

BAŞLANGIÇ

Muğla bebekleri kolleksiyonu Sayın Muğla Valisi, Eşi, Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Halk Eğitim Müdürlüğü öncülüğünde başlatılmış ve Sanatçı Şiir Dürüst tarafından bir kültür hizmeti olarak projelendirilmiş ve uygulamaya konulmuştur.

Dünyada Pul ve paradan  sonra bebek kolleksiyonunun üçüncü sırayı alması da bu uğraşın önemini ve ciddiyetle ele alınması gereğini vurgulamaktadır.



AMAÇ

Uygulamanın çok yönlü amacı; el sanatlarımıza yeni bir ivme ve katkı sağlarken gerek yerli ve yabancı turistlerin alabileceği, gerekse ilimizi ziyaret eden veya bizim ziyaret ettiğimiz kişilere verilebilecek Muğla'mızı ve folklorik değerlerimizi  yansıtan,
Muğla'ya özel değerli bir hediye  kazandırmak....
Dünyanın her yanında daima Muğla'yı hatırlatacak bir.."Muğla hatırası"..  bir "Muğla Markası"...

BAKIŞ AÇISI

Anadolu kadını, içinde  yaşadığı kırsal kesimin kısıtlı imkanlarına rağmen işlediği, dokuduğu, ördüğü, bezediği, kestiği biçtiği, diktiği, giydiği, taktığı günlük yaşamının her parçasına daima büyük bir özen göstermiştir. 

Her birine ruhunda gizlediği sevgi, sevinç, acı, özlem, hüzün, hayal ve  iç dünyasının bütün gizemini yüzyıllar boyunca büyük bir sabır, incelik ve ustalık ile  adeta gerçekten iğneyle kuyu kazarcasına işlemiştir....

Yüzyılların süzgecinden geçerek günümüze gelmiş, buram buram Anadolu kokan, doğaya özgü yüzlerce değişik ve birbirinden güzel motiflerle, renklerle...

Sevdasından korkularına, gülüşlerinden gözyaşlarına  kadar  tüm duygularını. hatta tüm yaşamını...
Sadece bilenlerin anlayacağı bir dilde, sözsüz ve sade.. En mükemmel ve en etkili bir şekilde..

Ancak halıda, kilimde, cicimde, sumakta, yazmada, çorapta, oyada, örtüde, çevrede, mendilde kaftanda, çul çaputta giysisinde, kısaca  elinin değdiği her şeydeki özellik sadece sanatsal ve estetik mükemmelliği olamaz.

Onu diğer kültürlerdeki benzerlerinden farklı ve eşsiz kılan;  bir genç kızın, bir yeni gelinin, bir asker yolu gözleyenin, bir sevgilinin, bir ananın, bir dulun, bir ninenin bu harika motif ve renklerin arasından size fısıldayan, gülümseyen, sırlarını sizinle paylaşan, bir şeyler anlatan, insanın içini ısıtan sesi, saf ve temiz duyguları...

Anadolu kadını kendini  ifade edebilmek için gönül verdiği bu uğraşı öz kişiliğiyle yoğurmuş, nesilden nesile devredilen bir miras olarak  eşsiz bir sanata dönüştürmüştür...

Bir çiçekle sevdasını, bir renk ile hasretini, bir baş bağlama ile medeni halini, bir motif ile gönlünün sırlarını el emeği, göz nuru ile süslemeyi ve bir tek söz kullanmadan demek istediğini istediği adrese -günümüzün en gelişmiş elektronik posta araçlarından daha- güvenli ve zarif bir şekilde ulaştırabilen bir sanata...

Bu açıdan bakıldığında Anadolu kadınının giysisi, örtüsü, takısı da rafine bir sanat eseri görünümü kazanmış, ayrıca her zaman, her yerde, kolayca  ve herkes tarafından görülebilecek bir kendini ifade aracı olarak çok özel bir konuma gelmiştir.

Muğla yöresinin folklorik ve otantık giyim kuşamı bu sanatın cıvıl cıvıl renkli, çiçekli, zevkli, yaşama sevincini yansıtan en güzel örneklerinden biridir.


Muğla kolleksiyon bebeklerinde bu kültür mirasımızı aslına sadık bir şekilde sergilerken, yerli ve yabancı dostlarımızın kolleksiyonlarında, raflarında uzun yıllar Muğla'mızın bir anısı  olarak yerini alması amacıyla Muğla Valiliği öncülüğünde kolları sıvayıp, aşkla, şevkle ve heyecanla işe koyulduk.

NOT: Giysilerinin detayları hakkında son bölümde kısaca bilgi verilmiştir.

ARAŞTIRMA, ÖN HAZIRLIK

Şiir Dürüst ile birlikte Üniversite öğretim üyelerinden köylü kadınlarımıza kadar sayısız güzel insanlarımız kendiliğinden bir araya gelmiş, çıkar amacı olmadan gönüllü olarak projede görev almıştır.
Bebeklerin giysilerinin otantik ve folklorik asıllarına uygun olmasına özellikle özen gösterilmiştir. 1955 yılına kadar uzanan kitap, kültürel yayınlar, kütüphaneler, müzeler, benzeri deneme ve ürünler, özel kolleksiyonlar, çekilen fotograflar ve internet kaynakları üzerinde aylarca süren araştırma, tarama ve elemeler yapılmış, en sonunda giysi ve aksesuarlar konusunda uzman kişilerce asıllarına en uygun şekilde tesbit edilmiştir.


NEDEN KOLLEKSİYON BEBEKLERİ

Muğla Bebeklerinin tümü el emeği ve işçiliği ürünü olmasına rağmen, yapım tekniği konusunda ekibin genel kararına uyuldu. Böylece bebeklerin naif, bezden mamul veya çocuk oyuncağı yönlerinin vurgulanması yerine "Muğla'mızın otantik ve folklorik değerlerini, kültüründen bir kesiti günümüze yansıtan, gerçek bir belgesel, kolleksiyon değeri olan, aslına uygun, özenli el işçiliği ile yaratılmış, gövdesi bezden fakat yüz, el ve ayakları porselen, kaliteli ve değerli Muğla kolleksiyon bebekleri olarak üretilmesi ön görüldü.


ÜRETİM KONSEPTİ VE SÜRECİ

Bu seçimin doğal sonucu olarak bebeklerin vücudunun plastik, yüzlerinin de bebek yüzlü olması düşünülemezdi. Yine özenli araştırmalar sonucu porselen kolleksiyon bebekleri konusunda uzman ve köklü geçmişi olan bir  İngiliz firmasından "Türk genç kızı"  tipine uygun, muhtelif saç ve göz renginde 160 adet el yapımı porselen bebek vücudunu yoğun ısrar ve ricalarla temin edebildik.

Daha sonra süsleme ve bezemeler, kumaşlar, oyalar, örtüler, önlükler, yemeniler, takılar Muğla'nın ilçe ve köylerinde, pazarlarında, sandıklarında, Aydın, Denizli, Ödemiş vs vs gibi komşu il ve ilçelerde taranarak bulunmuş, orijinal olarak temin edilmiştir. Bunlardan mikyası uygun olanlar aynen, bir kısmı kesilerek, küçültülerek kullanılmış, mikyası uymayanlar yerine ise orijinallerini andıran daha küçük ölçekteki benzerleri kullanılmıştır.


Ve büyük bir sevinçle önce iç gömleğinden, şalvarına, eteğine, kaftanlara varıncaya kadar kalıplar, patronlar hazırlandı, örnek kesimler dikimler, provalar yapıldı, düzeltmelerle orijinal kesim kalıpları hazırlandı. Renk renk, cins cins kumaşlar kesildi, dikildi, ütülendi, hazırlandı.

TAKILAR, SÜSLER, SON DOKUNUŞLAR
Kızların tek tek saçları tarandı, örüldü. Yemenileri, kenar oyaları, boncukları, altınları, alınlıkları, nazarlıkları, peşkirleri renk renk, model model becerikli ellere, köylü kız ve kadınlarımıza örnekleriyle verildi, tek tek işlendi, örüldü, dikildi.Sonra bütün kızlarımız tek tek gelinlik kız gibi giydirildi, önlükleri, örtüleri, takıları, oyaları, altınları, süsleri takıldı..

NÜFUS CÜZDANLARI, KİMLİKLER, İSİMLER

Bütün bebeklerin teker teker fotografları çekildi, Nüfus kütüğüne (kolleksiyon defterine) sırayla  işlendi, teker teker özel nüfus cüzdanları tanzim edildi, bir kısmına isimleri verildi. Bir kısmına da "hediye edileceği kişiyle aynı adı taşıyabilmesi için" henüz isim verilmedi..

Muğla merkezden, Bodrum, Milas, Marmaris, Fethiye, Köyceğiz, Ortaca, Ula, Dalaman köylerinden, Bodrum gelininden, Çomak dağ gelinlik kızımıza kadar hepsi birbirinden güzel 160  adet Muğla Kızları..

SONUÇ

İşte kısaca
yıllarca El sanatları konusunda eğitim veren ve uygulayan Sanatçı Şiir Dürüst tarafından folklorik ve otantik aslına sadık olarak tasarımı ve üretimi gerçekleştirilen, hepsi birbirinden farklı, ayrı ayrı isimleri ve nüfus cüzdanları, kolleksiyon kimlikleri, no.ları olan sadece 160 adet Muğla kolleksiyon bebeklerinin
dünyaya geliş hikayesi....

ARAŞTIRMA, ÜRETİM EKİBİ VE GÖREV BÖLÜMÜ

Aşağıdaki listede adı verilen ve  bu kültür hizmetine gönüllü olarak emeği geçenlere kızlarımız ve hepimiz adına teker teker yürekten teşekkür ediyoruz:


 

Proje fikri . . . . . . . . . :  Muğla Valisi, ve eşi,

                                      Muğla Kültür ve Turizim Müdürlüğü

                                      Muğla Halk eğitim Müdürlüğü

Projeyi yüklenen   .  . . . . . . . . . . . . . . :  Şiir Dürüst

Tasarım ve sorumlusu. . . . . .  . . . . . . :  Şiir Dürüst

Araştırma inceleme. . . . . . . . . . . . . . . :  Prof. Z. Nuran Bilgin

                                                                   M. Kamil Dürüst

                                                                   Şiir Dürüst

                                                                  Jale Benler

                                                                  Ömür Hetman

                                                                  S.Kozan

                                                                  B. Hofmann Kozan

                                                                  Birol Ergün

Prodüksiyon Şefi . . . . . . . . . . . . . . . . :  S. Kozan

Planlama, Koordinasyon. . . . . . . . . . :  B. Hofmann Kozan

Giysi, Aksesuar, Tasarım. . . . . . . . . . :  Şiir Dürüst

Satın Alma. . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . .  :  S.Kozan,

                                                                   B.HofmannKozan

                                                                   Şiir Dürüst, Jale Toperim   

                                                                   Gerhard  Zimpel

Giysi, Kalıp, Kesim. . . . . . . . . . . . . . . :  S.Kozan, 

                                                                  B. Hofmann Kozan

Dikim, Kesim, Ütü. . . . . . . . . . . . . . . . : S.Kozan,

                                                                  B. Hofmann Kozan 

                                                                  Şiir Dürüst,

                                                                  Aysun Özdul,  

                                                                  Nermin

Kuaför. . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . .: Şiir Dürüst, 

                                                                  B. Hofmann Kozan

Takılar, Aksesuar, Kemer . . . .  . . . . . : Şiir Dürüst,

                                                                  B. Hofmann Kozan

                                                                  Olcay Orun   

Oyalar, Boncuk işleri,

el işleri, önlük, nazarlık,

peşkir, vs. vs. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .: Fatma Teyze,

                                                                   Güllü ana,

                                                                   Ödemis kadınlar pazarı,

                                                                   Aydın, Mersin, Tarsus,

                                                                  Kırıkhan, Muğla köylerimizin

                                                                  oyacı kadınları

                                                                  Ümmühan abla,

                                                                  Pervin ve Zehra (Armutalan)

                                                                  Ayşe ve Sultan (YaylalıSağlık Ocağı).

                                                                  Emel   Y. Hanım

                                                                  Melek, Peruze ve

                                                                  Fr. Heike(Ahu Hetman Dializ Merkezi).

                                                                  Hakikat,

                                                                  HülyaEvcan, Birgül Evcan

                                                                  Nurcan Ünal

Foto, Grafik, Bilgisayar.  . . . . . . . . . . . : S. Kozan

Tercüme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . : B.HofmannKozan
Baskı. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .: Serdar, Koray

                                            Tuncel  Kırtasiye, Mustafa Kılıç

 




GİYSİLERİN DETAYLARI HAKKINDA KISA BİLGİLER:


Tenlik : Alına takılır, üstü altınlarla süslenmiş, içi pamuklu kumaş, dışı evli, dul, nişanlı, sözlü, yeni gelinlerde farklı renklerde. Bazı yörelerde altınların sayısı dahi ayrı anlam taşır.

Yazma, oyalı yemeni : Yine renkleri ve bağlama şekilleri, hatta üzerindeki oyaları ile genç kızdan, nineye kadar çeşitli sosyal durumları yansıtan, başa bağlanan ince örtü.. Düz veya desenli olabilir, özel günlerde sırma ve sim işlemeli olanları bağlanır.
Başa takılan çiçekler: özellikle yöremizde adeta vazgeçilmez bir adet olan çiçekler mevsimlere göre değişmesine rağmen, renkleri, duruşu, cinsi ile çok farklı anlamlar taşıyan coşkulu bir aksesuardır.

Yanaklık : Başın iki yanına takılan renkli  kumaş ve boncuklarla yapılan takı.

Sakındırak : Çene altından geçen aynı şekilde yapılan süs takısı.

Altın : Anadolu kadınının olmazsa olmazı, ziyneti, gururu, serveti, güvencesi. Daha çok tam ve beşibiryerde olanları boyuna dizilir.

Göğüslük : Özellikle Milas Çomak dağ yöresinde göğse takılır, üçgen şekilde, arkadan bağlı.

Göynek, iç gömlek
: Bürümcük,  pamuklu   veya  ipekli kumaştan  yapılır, sandıklarda özenle muhafaza edilir, genelde giyilene kadar yakası açılmaz, yaka ve kolları, etekleri çoğunlukla firkete, veya iğne oyası ile işlidir, boncuk, sim veya pullu olabilir.


Şalvar, gocadon :  Etek  altına giyilir, bol kesimli rahattır, paça ve belden lastikli, çeşitli kumaş,  renk ve desende. Yaşa, duruma, güne göre farklı olur.

Şal kuşak : Göynek, etek ve şalvarın belden kaymaması için el dokuması kumaş, üçgen veya dolama şeklinde bağlanır.


Peşkir, yağlık : Aslında çalışırken teri silme görevi olan, ama süs unsuru olarak kullanılan, ucu yandan bele sokulan işlemeli kumaş.

Nazarlık : Dikkati üzerine çekip, kem gözden korunmak için bele arkadan takılan, canlı renkli, allı pullu boncuklu, süslü, işlemeli kumaş.

Yaneş : Yıkama sırasında sökülüp sonra yeniden şalvarın iki paçasına dikilen, üzerinde ağır işlemeler olan, yöresel nakışlı parçalar.

Üç etek : Anadolu'nun her  yöresinde  kullanılan, eteği bele kadar üçe bölünmüş,  yöremizde genelde "KUTNU" denilen kumaştan, özel gün ve amaçlar için  pahalı  kumaştan,  ipekten,  nakışlı,  simli, işlemeli yapılan giysi. Yürürken, çalışırken engellememesi amacıyla  genellikle  eteklerin ucu belde toplanır.

Tokalı kemer
: Daha çok  gümüşten  yapılan bel kemeri, model ve çeşitleri  sayısızdır.

Önlük : Giysiyi  günlük  yaşamın  toz,  toprak, yağ gibi kirlenme  koşullarından  korumak  için  takılan, dayanıklı  kumaştan, yine de nakışlı işli önlük.

MUĞLA SİZLERİ BEKLİYOR
GÜZELLİKLERİ SİZİNLE PAYLAŞMAK İÇİN...

Web adresi :                www.siirdurustsanatevi.com

E-mail        :                          siirdurust@gmail.com

Adres         :                        MARMARİS - MUĞLA


GeriBack